"Πώς το μέλλον ενός Συλλόγου (ίσως) επηρεάζει το μέλλον ενός χωριού..."

Μαζί με τις ευχές για μια νέα χρονιά καλύτερη από την προηγούμενη σε όλους σας, θέλω να μοιραστώ και κάποιες σκέψεις και προβληματισμούς για το μικρόκοσμο της γενέτειρας. Είναι απλές σκέψεις και καθαρά προσωπικές απόψεις (των οποίων δε διεκδικώ την πατρότητα, αφού μπορεί να σκέφτονται και πολλοί άλλοι κάπως έτσι) που θεωρώ ότι πρέπει να τις καταθέσω.
Και για να το ξεκαθαρίζω από την αρχή, προς αποφυγή πιθανών παρεξηγήσεων: ούτε υποδείξεις είναι για κάποιους, ούτε "γραμμή" για τους νεότερους, ούτε -το κυριότερο- αιχμή για κανέναν! Συμβουλές, από καρδιάς (εκεί που με "παίρνει"), ίσως! Τα είχα ξεκαθαρίσει και σε παλιότερες αναρτήσεις αυτά (π.χ. "Επιστροφή στη φύση..." 30-10-2011), αν θυμάστε.
Ένα μικρό, προσωπικό απολογισμό, μια μικρή ανακεφαλαίωση των όσων συνέβησαν τα τελευταία χρόνια στο γενέθλιο τόπο μας (με επίκεντρο και σημείο αναφοράς το Σύλλογό μας) θέλω να κάνω και παράλληλα ν' ανοίξω μια κουβέντα γύρω από το τι πρέπει να γίνει ώστε να συνεχίσει να έχει μέλλον!
Ο Σύλλογός μας, από τότε που ξαναγεννήθηκε, υποκαθιστώντας και την ανύπαρκτη -τα τελευταία χρόνια- "καποδιστριακή" Τ.Α., άλλαξε την κατάσταση στον τόπο μας! Με τις πρωτοβουλίες που πήρε και με τις δράσεις που ανέπτυξε δημιούργησε νέες συνθήκες αλλά και προσδοκίες όσον αφορά το μέλλον του χωριού (το άμεσο, τουλάχιστον)! Δεν είναι μόνο ότι "έπαιζε μόνος του", ούτε ότι στηρίχτηκε πολύ (οικονομικά κυρίως) από τον κόσμο! Ασχολήθηκαν μαζί του και κάποιοι άνθρωποι που πήραν από την αρχή ζεστά το θέμα ("πατριωτικά" θα έλεγα) και αφιέρωσαν χρόνο, κόπο, φαιά ουσία (ίσως και χρήμα) σε βάρος των οικογενειών τους, της προσωπικής τους ζωής, της δουλειάς τους! Γνωστά, υποθέτω, όλα αυτά στους "παροικούντες την Ιερουσαλήμ" και ξαναειπωμένα!
Για να μη διακοπεί αυτή η πορεία όμως, πιστεύω ότι χρειαζόμαστε και στη συνέχεια ένα Σύλλογο που θα εξακολουθεί να είναι νέος, ακμαίος, ζωντανός, προοδευτικός! Αυτό απαιτεί συνεχή ανανέωση (δεν εννοώ απαραίτητα σε επίπεδο εκπροσώπησης) και διαρκές φρεσκάρισμα, μεγαλύτερη ενεργή συμμετοχή, κατάθεση απόψεων και ιδεών από τον καθένα! Έτσι θα υπάρχει η δυνατότητα επιλογής, ιεράρχησης, υλοποίησης των στόχων κατά το δοκούν, το πρέπον και το κατά δύναμιν! Στη συνέχεια ο καθένας ας προσπαθήσει (με τον τρόπο του, με τις δυνάμεις του και από τη θέση του) να βοηθήσει στην υλοποίηση.
Ας μη γελιόμαστε όμως, αυτοί που ασχολούνται ενεργά την τελευταία τετραετία με το Σύλλογο είναι μετρημένοι στα δάχτυλα (περιστασιακά, άντε, λίγοι περισσότεροι). Από αυτούς ο κόσμος έχει την απαίτηση να κάνουν τα πάντα: να σκεφτούν, να κατεβάσουν ιδέες και προτάσεις, να οργανώσουν, να τρέξουν, να κάνουν τις αγγαρείες και τελικά... να δεχθούν και την κριτική (αν δεν ευχαριστηθούν όλοι)!
Από την άλλη, "νέο αίμα" και διάδοχη κατάσταση, δε φαίνεται προς το παρόν στον ορίζοντα. Αυτό είναι το πρώτο σημαντικό πρόβλημα! Το δεύτερο είναι η έλλειψη φρέσκων προτάσεων για δράσεις σύγχρονες, πρωτοπόρες και υλοποιήσιμες. Για να ξεκολλήσουμε λίγο από την επανάληψη και τα τετριμμένα. Που όσο επιτυχημένα κι αν είναι, αν συνεχίσουν να γίνονται μόνο αυτά και δεν πλαισιώνονται και με κάποια άλλα, καινούρια πράγματα, κάποια στιγμή θα κουράσουν τον κόσμο και θα ξεφτίσουν φυσιολογικά. Να κοιτάξουμε και λίγο παραπέρα από την παράδοση και τα έθιμα. Που μπορεί να συγκινούν τους παλιότερους κι όσους από μας τα πρόλαβαν, όχι όμως και τους νεότερους, που δεν τα βίωσαν και δεν τους συγκινούν (ή τα απαξιώνουν). Οι επόμενες γενιές δε θα θυμούνται το Σύλλογο από την αναβίωση των εθίμων, ούτε απ' τα διάφορα τσιμπούσια (καλά είναι κι αυτά αλλά εφήμερα)! Θα τον θυμούνται από τα δύο γήπεδα (μπάσκετ και ποδοσφαίρου 5x5) που χαίρονται, από τη συντήρηση-ανακαίνιση και αλλαγή χρήσης του σχολείου, από την καλαίσθητη βρύση στην έξοδο του χωριού... άντε, και από την καθιέρωση του ετήσιου "Ανταμώματος"!
Για να προχωρήσουμε μπροστά χρειάζεται να ακουστούν ιδέες, προτάσεις και προβληματισμοί (καθώς και πράγματα που θα ήθελαν να δουν να υλοποιούνται) απ' όλους και κυρίως από ανθρώπους που δεν έχουν ακουστεί ως τώρα. Προσωπικά, πολύ θα ήθελα να ακούσω τις απόψεις της νεολαίας (μαθητών-φοιτητών-αποφοίτων, που το μέλλον τους είναι αβέβαιο, πλέον), των γυναικών (κυρίως του ενεργού πληθυσμού, που δεν έχουν και πολλές διεξόδους εκεί πάνω), ακόμα και των μεταναστών σε άλλες χώρες (για να πάρουμε και καμιά ιδέα διαφορετική)!
Οι προτάσεις και οι απόψεις, βεβαίως, για να ακούγονται, να κρίνονται και για να μένουν τελικά πρέπει να κατατίθενται στα αρμόδια συλλογικά όργανα (δ.σ., συνελεύσεις...)! Άρα το άλλο ζητούμενο είναι, με κάθε ευκαιρία (Αύγουστο, Χριστούγεννα, Πάσχα...) να γίνονται ανοιχτές συνελεύσεις για να δίνεται η ευκαιρία σε οποιονδήποτε να μιλήσει, να προτείνει, να κρίνει... Σε επίπεδο παρέας λέγονται πολλά, λίγα όμως μένουν!
Έχω καταθέσει κάποιες προτάσεις (και στην τελευταία συνέλευση του Αυγούστου), μπορώ να τις επαναλάβω μαζί με κάποιες άλλες στην πρώτη ευκαιρία και είμαι διατεθειμένος να ακούσω και να δεχθώ κριτική, διορθώσεις, τροποποιήσεις ή απόρριψη (αν κριθούν άτοπες)...
Πιστεύω, πως όλοι αγαπάμε τον τόπο μας και όλοι νοιαζόμαστε γι' αυτόν. Πιστεύω, επίσης, ότι η αγάπη του καθενός για την ιδιαίτερη πατρίδα του δε μετριέται με τη συχνότητα επισκέψεων σ' αυτόν. Εξάλλου, αυτό καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων (γονείς να σε περιμένουν, απόσταση, ελεύθερος χρόνος, υποχρεώσεις...) Ζηλεύω πάντως, όλους όσους έχουν μια βάση εκεί, ένα ανοιχτό σπίτι να τους περιμένει (κυρίως το χειμώνα)!
Εν κατακλείδι, θεωρώ πως ο Σύλλογος τα επόμενα χρόνια πρέπει να έχει ένα βασικό στόχο: πώς θα βοηθήσει ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις επιβίωσης το χωριού μας και μετά από λίγα χρόνια! Όταν η γενιά που το κρατάει ακόμα ζωντανό φύγει σιγά σιγά και τα σπίτια ερημώσουν! Το μεγάλο στοίχημα θα ήταν να δημιουργηθούν ικανές συνθήκες που θα κάνουν νέους του χωριού (ή με καταγωγή) να επιλέξουν την επιστροφή τους ή τη δραστηριοποίησή τους στον τόπο τους (έστω, των γονιών τους)! Το τόλμησαν ορεινά, παραμεθόρια και ερημωμένα χωριά (νεκρά μέχρι πριν από 15 χρόνια, όπως ο Άγιος Αθανάσιος Πέλλας) και κατάφεραν το αδύνατο! Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με το συγκεκριμένο αλλά μας δείχνει κάτι. Πιστεύω πως ο αγροτουρισμός, η παραγωγή αυθεντικών αγροτικών προϊόντων και η τυποποίησή τους μπορεί να ακούγονται λίγο ουτοπιστικά σήμερα αλλά είναι μια λύση στην κρίση γι' αυτούς που ψάχνονται. Το ζητούμενο δεν είναι να μείνει το χωριό "απολιθωμένο" για να το βρίσκουμε όπως το αφήσαμε το '70 ή το '80 αλλά όπως το απαιτούν οι καιροί, η εποχή που ζούμε (για να μην πω η μετά το 2013 -τέλος των επιδοτήσεων- εποχή)! Το πώς ο Σύλλογος μπορεί να επιδράσει σ' αυτό είναι θέμα που πρέπει να μας απασχολήσει. Δεν ξέρω εάν, πώς και κατά πόσο αυτό είναι εφικτό, αλλά θεωρώ πως αυτό πρέπει να το παλέψουμε...

Υ.Γ.1. Μπορεί να είναι ο πρώτος Σύλλογος με τον οποίο ασχολήθηκα (από τα μαθητικά μου χρόνια) ο ΜΕΣ Άκρης, δεν είναι όμως ο μοναδικός. Έχω εμπλακεί και με διάφορους άλλους (για καμιά τριανταριά χρόνια) και νομίζω ότι μπορώ να έχω άποψη (σωστή ή λανθασμένη, είναι άλλο θέμα) και να την εκφράζω...

ΣΗΜ.: Οι φωτογραφίες είναι του Βασίλη Μπόλη. Τον ευχαριστώ.

"Πεθαίνουν τα δέντρα όταν γεράσουν ή κάτι άλλο συμβαίνει;"

Στις βόλτες που έκανα με φίλους το καλοκαίρι που ανέβηκα στα μέρη μας, παρατήρησα αρκετά ξερά δέντρα, κυρίως βελανιδιές και έλατα! Παλιότερα, θυμάμαι, ήταν σπάνια τα ξερά δέντρα και διάσπαρτα στις δασωμένες περιοχές! Η αιτία από την οποία ξεραίνονταν τότε ήταν συνήθως οι πτώσεις κεραυνών πάνω τους! Τώρα, βλέπεις περισσότερα σε κάθε περιοχή, ακόμα και μέσα σε ρέματα! Οπότε, λίγο σπάνιο να οφείλεται σε κεραυνό ή ξηρασία!

Μία λογική εξήγηση που μου 'ρχεται στο μυαλό είναι ότι παλιότερα, που οι κάτοικοι ήταν περισσότεροι (οπότε και τα ανοιχτά σπίτια, άρα και τα τζάκια μαζί με τις ξυλόσομπες), υπήρχε μεγαλύτερη ανάγκη και ζήτηση για καυσόξυλα. Τα ξερά δέντρα, λοιπόν, ήταν μια πρώτης τάξης ευκαιρία (αφού δεν κινδύνευες από τους δασοφύλακες) για να εξασφαλίσεις τα ξύλα της σεζόν, γι' αυτό και εξαφανίζονταν αμέσως από το δάσος! Έτσι, δεν προλάβαιναν να μείνουν στο δάσος και να φαίνονται πολλά!
Δική μου εξήγηση...

Το άλλο που μπορώ να υποθέσω (χωρίς να είμαι ειδικός και χωρίς να έχω κάποιο στοιχείο) είναι μήπως το γεγονός οφείλεται σε γηρατειά αυτών των δέντρων ή σε κάποια ασθένεια. Το πρώτο, θα μπορούσε να αποκλειστεί γιατί πολλά απ' αυτά δε φαίνονται να είναι πολλλών ετών (από το μέγεθος του κορμού τους). Όσο για το δεύτερο, δεν ξέρω και θέλω να ελπίζω πως δε συμβαίνει κάτι τέτοιο (κι έχουμε καμιά περίπτωση όπως με την "ασθένεια του χιονιού" στα πεύκα)!
Δική μου -εντελώς θεωρητική- υπόθεση...

Πάντως, έχουν κι αυτά την ομορφιά τους! Σπάνε τη μονοτονία του πράσινου (που οργιάζει τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της δραματικής μείωσης της κτηνοτροφίας) και δίνουν και πολύ όμορφα θέματα για φωτογραφία!
Γιατί τα θυμήθηκα όλα αυτά τώρα; Γιατί σφίγγει ο χειμώνας σιγά σιγά γύρω μας (ιδιαίτερα εκεί πάνω) και οι πληροφορίες που παίρνω από τα μέρη μου είναι ότι "πήραν φωτιά" τα STIHL (αλυσοπρίονα) στο δάσος! Ο λόγος; Επειδή παροπλίζονται σιγά σιγά τα καλοριφέρ πετρελαίου και ενεργοποιούνται εκείνα με τα ξύλα (ή οι ξυλόσομπες) πάλι...!

"Επιστροφή στη φύση..."

Αφορμή για το σημερινό δημοσίευμα υπήρξε μια ατάκα του Σωκράτη Μάλαμα (που εδώ και 12 χρόνια ζει μόνιμα έξω από ένα χωριό μεταξύ Τρικάλων και Καλαμπάκας) σε συνέντευξή του στο Σταύρο Θεοδωράκη για το "Βήμα" της Κυριακής (πριν καναδυό βδομάδες νομίζω). Έλεγε μεταξύ άλλων πως για να σωθεί ο τόπος πρέπει ο κόσμος να επιστρέψει στην ύπαιθρο, στα χωριά του και στα νησιά του και να δουλέψει εκεί! Έγραψα μετά από δυο μέρες ένα κείμενο για να το ανεβάσω στο παρόν blog, αλλά κάπου εκεί μπήκε και η Ματίνα στο παιχνίδι, χαζέψαμε τις φωτογραφίες που θα βάζαμε, αρχίσαμε μετά τα δικά μας, δεν είχα σώσει το αρχείο και σε μια "στραβοτιμονιά"... πάει το κείμενο! Η ώρα είχε καβαντζάρει τα μεσάνυχτα, οπότε, άντε να το ξαναγράψεις από την αρχή!
Χθες, διαβάζοντας ένα άρθρο σε κάποιο άλλο blog (που το ανέβασε ο Νίκος στο facebοok κι ανοίξαμε μια φιλική "αντιπαράθεση" σχολίων), το θυμήθηκα κι είπα να το ξαναγράψω.
Πολλά απ' αυτά, τα έχω ξαναγράψει κατά καιρούς σε παλιότερες αναρτήσεις ή σε σχόλια (στα blogs και στο facebook) και τα λέω εδώ και μερικά χρόνια σε συζητήσεις με διάφορους (κυρίως φίλους και συγγενείς από τα μέρη μας). Τα ξαναγράφω όμως γιατί θεωρώ πως είναι πιο επίκαιρα από ποτέ!

Από τα παχιά χρόνια της ολυμπιακής ευημερίας (προ και λίγο μετά το 2004) φαινόταν το πράγμα προς τα πού πήγαινε! Αφαίμαξη της ελληνικής επαρχίας από εργατικό δυναμικό και συσσώρευση στις πόλεις ανειδίκευτων ή ημι-ειδικευμένων, χωρίς να θέλω να προσάψω καμία δόση μομφής με τους παραπάνω όρους σε κανέναν (και φυσικά, ούτε σε σένα Νίκο που είσαι πολύ παλιότερος εσωτερικός μετανάστης)! Ενώ μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες τα έργα "κάθισαν" (παρασύροντας μαζί τους και μια σειρά άλλων επαγγελμάτων γύρω απ' αυτά) και η ανεργία άρχισε να καλπάζει προς τα πάνω (από 8-9% που ήταν η επίσημη -αν θυμάμαι καλά- σκαρφάλωσε στο 12%, μετά στο 15% και τώρα ξεπερνάει το 20%), πολλοί νέοι συνέχιζαν να απαξιώνουν και να παρατούν τη γη και τον πρωτογενή παραγωγικό τομέα και να συρρέουν στις μεγάλες πόλεις (κυρίως στη Λάρισα οι δικοί μας) Στον αντίποδα, ένα σωρό προγράμματα για νέους (επιδοτούμενους) αγρότες και όχι μόνο παρέμεναν στα συρτάρια νομαρχιών και υπουργείων! Κυνηγούσαν όλοι το όνειρο (και δικαίωμά τους βεβαίως) -από παλιότερα ακόμα- να γίνουν μαγαζάτορες, εργολάβοι, ηλεκτρολόγοι, ηλεκτρονικοί και δεν ξέρω τι άλλο και φυσικά μια καλύτερη ζωή (αυτό το τελευταίο κι αν είναι δικαίωμά τους!). Η ζωή όμως δεν τα 'φερε σε όλους όπως προσδοκούσαν. Πολλοί, άνεργοι ή άεργοι στα 30 και στα 35 τους, βολόδερναν για δουλειά ή για μεροκάματο (γονιός μου 'λεγε πως το παιδί του έκανε λιγότερα από 70 μεροκάματα σ' ένα χρόνο!). Έβγαζαν, σύμφωνα με τα λεγόμενά τους και τους ισχυρισμούς των δικών τους (που έκαναν τις ανάλογες συγκρίσεις), λιγότερα από τα ΜΙΣΑ απ' ότι θα έβγαζαν, αν έμεναν στον τόπο τους και συνάμα δεν παρήγαγαν ΤΙΠΟΤΑ! Οι επιπτώσεις του πρώτου σκέλους αφορά τη δική τους οικονομία στην οποία η συνεισφοράα ήταν ελλειπής! Οι επιπτώσεις του δεύτερου αφορά την Οικονομία γενικώς, στην οποία η συνεισφορά ήταν μηδαμινή (ποιος νοιάζεται όμως γι' αυτό)! Παρόλα αυτά, όχι μόνο κανείς δεν έπαιρνε το δρόμο της επιστροφής (δεν ξέρω ποια περηφάνεια τους εμπόδιζε ή τους εμποδίζει ακόμα να γυρίσουν πίσω και ν' ασχοληθούν με τη γη), αλλά είχαν το βλέμμα προς τα κει και οι λίγοι εναπομείναντες! Κανένας βέβαια δεν αμφιβάλλει ότι τα πράγματα στην επαρχία είναι δύσκολα! Τόσο στο κομμάτι της δουλειάς, όσο και στη ζωή γενικότερα: βαριές οι αγροτικές δουλειές, δύσκολες οι συνθήκες ζωής στο χωριό (το χειμώνα κυρίως), σχολεία κλειστά λόγω έλλειψης μαθητών, άρνηση της (του) συντρόφου να προσαρμοστεί σε μια τέτοια ζωή κ.τ.λ. Γνωστά όλα αυτά! Μια λεπτομέρεια όμως: υπάρχει και η εναλλακτική της πιο κοντινής πόλης ή κωμόπολης (π.χ. Ελασσόνα στην περίπτωσή μας, όπως έχουν επιλέξει κάποιοι και είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι όπως λένε), όπου τα περισσότερα απ' αυτά ξεπερνιούνται!
Από την άλλη υπάρχουν τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας απόφασης: ανθρώπινο περιβάλλον διαβίωσης (κυρίως για τα παιδιά), πιο φρέσκα, πιο φθηνά και πιο ποιοτικά προϊόντα διατροφής, μεγάλο μέρος της οικιακής οικονομίας βασισμένο σε προϊόντα ιδίας παραγωγής (λαχανικά, όσπρια, πατάτες, γαλακτοκομικά, κρέας, αυγά, μέλι), λιγότερο άγχος, μηδαμινό χάσιμο χρόνου, χαλαροί ρυθμοί κ.τ.λ.
Ζυγίζεις λοιπόν τα πράγματα και... διαλέγεις και παίρνεις!
Προσωπικά, αν ήμουν σε θέση να ξεκινήσω σήμερα και να επιλέξω για το μέλλον μου, το πιο πιθανό είναι να επέλεγα διαφορετικό τρόπο ζωής (ως προς την επιλογή του πού και πώς θα ζήσω, όχι για το αν θα έφευγα για σπουδές) απ' αυτόν που ακολούθησα! Κι αυτό γιατί απλά οι συνθήκες σήμερα δεν είναι ίδιες με κείνες των αρχών του '80 (νέες καλλιέργειες, ποτιστικά χωράφια, σύγχρονα μηχανικά μέσα -τόσο στη γεωργία όσο και στην κτηνοτροφία- που κάνουν τη δουλειά πιο άνετη, αποδοτική και προσοδοφόρα) συν όλα τα παραπάνω που ανέφερα! Εξάλλου, παραδείγματα σε κοντινά χωριά (Μηλέα, Σαραντάπορο), αλλά και στην ευρύτερη περιοχή (Χωριά γύρω από τη λίμνη Πλαστήρα, Βελβενδό, Δεσκάτη), όπου πολλοί επέστρεψαν και ασχολήθηκαν με πρωτοπόρες και βιολογικές καλλιέργειες ή άλλους τομείς και πέτυχαν σπουδαία πράγματα, αν μη τι άλλο, δείχνουν το δρόμο! Απλά θέλει ψάξιμο, τόλμη, ρίσκο, όρεξη για δουλειά και αλλαγή νοοτροπίας! Η μεγάλη πόλη για το νέο της επαρχίας δεν είναι πλέον η "Γη της Επαγγελίας" και σου προσφέρει πια πολύ λιγότερα απ' όσα σου παίρνει! Τα περισσότερα απ' αυτά που έθελξαν τη γενιά μας και τους πριν από μας στις πόλεις τα βρίσκεις και στην επαρχία σήμερα! Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και όλα τα προβλήματα που εμφανίστηκαν στη ζωή της πόλης την τελευταία εικοσαετία (κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη), τότε... "ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα"!

Κλείνοντας... και για να μην παρεξηγηθώ: ούτε υποδείξεις θέλω να κάνω σε κανέναν, ούτε κριτική στις επιλογές του, ούτε συμβουλές θέλω να δώσω! Όλοι είμαστε μεγάλοι, ώριμοι και έξυπνοι άνθρωποι και φυσικά υπεύθυνοι για ό,τι αποφασίζουμε στη ζωή μας (η οποία μας ανήκει κι ο καθένας τη διαχειρίζεται όπως θέλει)!
Μια μικρή ανάλυση της μικροκοινωνίας μας προσπάθησα να κάνω και την άποψή μου εξέφρασα, απλά και μόνο από ενδιαφέρον και αγάπη για τον τόπο μου και κυρίως για τους ανθρώπους του (που, επιτρέψτε μου, τους θεωρώ δικούς μου)!

Υ.Γ. Οποιαδήποτε ομοιότητα με αληθινά πρόσωπα, πράγματα ή καταστάσεις -δυστυχώς- ΕΧΕΙ σχέση με την πραγματικότητα...!