"Ο Γούλας"

Πέρυσι... Τέτοιες μέρες! Απόκριες... Ανέβαινα στο χωριό με την κυρά-Σταματία (τη μάνα μου) και τη μικρή Ματίνα... Διανυκτέρευση στη Λάρισα (μετά από κάμποσα χρόνια), στο σπίτι του ξάδερφου... Του αξέχαστου Γούλα...
Τα ήπιαμε, τα είπαμε και δώσαμε ραντεβού για το Πάσχα...

Μόλις γύρισα στην Αθήνα έγραψα ένα νοσταλγικό κείμενο ("Το κυνήγι της κάτσιαντρας") για τα παιδικά μας χρόνια, όπου έκανα και μια αναφορά στο Γούλα εκείνης της εποχής! Λίγες μέρες αργότερα η είδηση της ασθένειάς του έπεσε κεραμίδα στο κεφάλι μου! Δεν μπορούσα να το πιστέψω! Πώς να χωνέψω ότι αυτός ο πενηντάρης ΑΝΤΡΑΚΛΑΣ, που δεν είχε ξαναπάει σε γιατρό, είχε λίγους μήνες ζωής;
Σαράντα πέντε μέρες μετά το χαμό του και δεν έχω συνειδητοποιήσει ακόμα πως έφυγε... Όλες αυτές τις μέρες έρχονται στο μυαλό μου διάφορα μικρά γεγονότα να μου τον θυμίζουν... Δεν είναι γεγονότα-σταθμοί στη ζωή μας, ούτε τα σημαντικότερα! Είναι από αυτά τα μικρά και απλά που χαράσσονται στη μνήμη και δε σβήνουν όσα χρόνια κι αν περάσουν!
Θέλω να μοιραστώ κάποια με όσους έτυχε να τον γνωρίζουν...

@ Αρχές δεκαετίας του '70... Χούντα, χωριό, χειμώνας καιρός (σαν τώρα) και χιόνι πολύ... Πρωί, πηγαίναμε σχολείο... Πρωτάκι εγώ, τρίτη ο αδερφός μου, έκτη ο Γιώργος (Γούλας)... Καθημερινή υποχρέωσή μας να πάμε στο σχολείο από ένα καυσόξυλο για την ξυλόσομπα... Μπροστά ο ξάδερφος, πίσω εμείς... Με το μυαλό στο χιόνι και πώς θ' ανοίξουμε δρόμο, ξεχνάμε το καυσόξυλο... Μόλις περνάμε το ρέμα κάποιος το θυμάται... Να γυρίσουμε πίσω ήταν ταλαιπωρία, να πάμε με άδεια χέρια... σίγουρη τιμωρία! Οι "καλοθελητές" περίσσευαν τότε!! Στη στιγμή, πιάνει ο Γούλας μια σχίζα από το φράχτη του μπαρμπα-Θύμιου και την ξεκαρφώνει με το ένα χέρι! Με μια κλωτσιά στη μέση τη σπάει στα δύο και μας δίνει από ένα κομμάτι ξύλου... "Εσύ;" τον ρωτάμε... "Προχωράτε", μας λέει...
Ποιος τολμούσε να "καρφώσει" στο δάσκαλο ότι ο Γούλας δεν έφερε ξύλο;

@ Δυο-τρία(;) χρόνια μετά (δε θυμάμαι συγκεκριμένα)... Τέτοια εποχή, πάλι... Κυριακή (μάλλον, ήταν η μόνη μέρα δίχως σχολείο) και καλός καιρός... Η εποχή της "κάτσιαντρας" (πριν τις "κλάσει" ο Μάρτης)... Έχουμε ξαμοληθεί στα φτεροτόπια με το "σκάφτηρα" στο ένα χέρι και το ψωμοτύρι στο άλλο... Οι τρεις μας, πάλι... Με το Γούλα -εννοείται- επικεφαλής κάναμε προς τον Αϊ-Θανάση... Φτάνοντας στο "Εκκλησάκι", βάζει ο Γούλας μια φωνή για να τον ακούσουν όσοι είχαν επιλέξει το ίδιο μέρος με εμάς: "Από δω μέχρι τον Αϊ-Θανάση είναι όλες δικές μας" (οι κάτσιαντρες)!
Ποιος τολμούσε να τον αμφισβητήσει;
Λίγο πριν το μεσημέρι βάζουμε κάτω τη "σοδειά" για να τη μοιράσουμε... Ξεκινάει η μοιρασιά, παίρνοντας ο καθένας με τη σειρά από μία... Δημιουργείται μια διαφωνία ανάμεσα στον αδερφό μου και στο Γούλα (νομίζω στο ποιος θα αρχίσει -αν θυμάμαι καλά, ο ξάδερφος ήθελε να διαλέξω εγώ πρώτος)... Τις παρατάει όλες ο Γούλας, σηκώνεται και λέει: "Δε θέλω καμία, πάρτε τες όλες"...
Και κατηφορίζει προς το χωριό, σαν να μην τρέχει τίποτα...

@ Έχουν περάσει καμιά ντουζίνα χρόνια... Μέσα δεκαετίας του '80... Οικογενειάρχης εκείνος (πριν μπει στα 20 καλά-καλά), φοιτητής εγώ... Πρέπει να είναι τέλος καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου (μόλις έχει ανοίξει η κυνηγετική περίοδος)... Ερασιτέχνης κυνηγός εκείνος, δεν είχα πιάσει όπλο εγώ...
Μου προτείνει να πάμε παρέα για κυνήγι... Ξυπνάμε χαράματα και ξεκινάμε... Ήθελε να πετύχει οπωσδήποτε κάτι (λαγό, πέρδικες) για μένα... Δε βρήκαμε τίποτα... Για να μη γυρίσουμε ατουφέκιστοι λέει: "Ό,τι δω μπροστά μου, θα το ρίξω!"... Την πλήρωσε ένα σπουργίτι πάνω σε μια βελανιδιά... Του έριξε από πολύ κοντά... Δεν έμεινε τίποτα, μόνο λίγα φτερά σκόρπισαν στον αέρα...
Στεναχωρέθηκε πολύ, γιατί ένιωθε ότι με ξύπνησε και με ταλαιπώρησε τζάμπα και γυρίσαμε με άδεια χέρια...
Πήγαμε στο καφενείο και πλακωθήκαμε στα τσίπουρα...
[Υ.Γ. Ίσως, ήταν ένας σοβαρός λόγος που δεν ασχολήθηκα ποτέ με το κυνήγι (και τον ευχαριστώ γι' αυτό)...!]

@ Τέλος δεκαετίας του '80... Μόλις έχω απολυθεί από φαντάρος... Εκείνος, από τους "μεγάλους" (για τα δεδομένα του χωριού) γεωργοκτηνοτρόφους... Καλοκαίρι, τέλη Ιούλη, διαολεμένη ζέστη... Με το φορτηγό του γυρίζει στα χωριά του κάμπου (μεταξύ Ολύμπου και Αμάρμπεη) και κουβαλά ζωοτροφές (τότε, μπάλες -δέματα- άχυρο)... Είχε βοηθό στο φόρτωμα το Νίκο του Φώντα... Έψαχνε έναν ακόμα και δεν έβρισκε... Του λέω: "Θα 'ρθω εγώ!"... Είχε κανονίσει να φορτώσουμε σε ένα χωράφι στη Μηλέα... Έσκαγε ο τζίτζικας... Πήγαμε, βρήκαμε το χωράφι, φορτώσαμε τις μπάλες... Φορούσα ένα ραφ χιτώνιο της Πολεμικής Αεροπορίας, όπου είχα ζωγραφίσει -με μπλάνκο- τη Λήμνο (μια μεγάλη σε όλη την πλάτη και μια μικρογραφία στην τσέπη της καρδιάς) και είχα λιώσει απ΄ τον ιδρώτα... Την ώρα που είμαστε έτοιμοι να φύγουμε έρχεται ο νοικοκύρης -ένας γεράκος μικροκαμωμένος- ωρυόμενος... Γίνεται ένας ψιλοκαυγάς (πρέπει να είχε γίνει λάθος συνεννόηση, γιατί το χωράφι ήταν νοικιασμένο) κι ο Γούλας, μην μπορώντας να ξεσπάσει στο φουκαρά το γεράκο, αδειάζει το άχυρο και μας λέει: "Πάμε!"... "Πού θα πάμε να φορτώσουμε;" τον ρωτάμε... "Εδώ κάτω, στη μεγάλη στροφή πριν το Σαραντάπορο!" λέει... Εκεί ήταν μια πρόχειρη καντίνα... Του λέω: "Εδώ σε λίγα χρόνια θα είναι στέκι με δέντρα και τραπεζάκια έξω!"...
Όπως κι έγινε... (Του το θύμισα πέρυσι και γελούσε...)
Γυρίσαμε χωρίς φορτίο... Δεν τον ένοιαζε... "Κι αύριο μέρα είναι!", λέει στο δρόμο της επιστροφής...

Αφορμή για να γράψω αυτό το κείμενο ήταν μια κουβέντα που άκουσα μετά την κηδεία: "Δεν πιστεύω να βγήκε πιο δυνατός άντρας απ' το Γούλα στο χωριό μας! Τουλάχιστον, στα δικά μας χρόνια!"...
Είναι κάτι που πίστευα από μικρός! Όχι επειδή έτσι φάνταζε στα παιδικά μου μάτια (μας χώριζε μόνο μια πενταετία) αλλά γιατί, από τότε που τον θυμάμαι, τον θυμάμαι ΑΝΤΡΑ!!!

...στο Βαγγέλη και τη Γιώτα!

Υ.Γ. Οι φωτογραφίες είναι από το λαογραφικό ημερολόγιο-λεύκωμα του Μ.Ε.Σ. Άκρης (2011)...

"Πώς το μέλλον ενός Συλλόγου (ίσως) επηρεάζει το μέλλον ενός χωριού..."

Μαζί με τις ευχές για μια νέα χρονιά καλύτερη από την προηγούμενη σε όλους σας, θέλω να μοιραστώ και κάποιες σκέψεις και προβληματισμούς για το μικρόκοσμο της γενέτειρας. Είναι απλές σκέψεις και καθαρά προσωπικές απόψεις (των οποίων δε διεκδικώ την πατρότητα, αφού μπορεί να σκέφτονται και πολλοί άλλοι κάπως έτσι) που θεωρώ ότι πρέπει να τις καταθέσω.
Και για να το ξεκαθαρίζω από την αρχή, προς αποφυγή πιθανών παρεξηγήσεων: ούτε υποδείξεις είναι για κάποιους, ούτε "γραμμή" για τους νεότερους, ούτε -το κυριότερο- αιχμή για κανέναν! Συμβουλές, από καρδιάς (εκεί που με "παίρνει"), ίσως! Τα είχα ξεκαθαρίσει και σε παλιότερες αναρτήσεις αυτά (π.χ. "Επιστροφή στη φύση..." 30-10-2011), αν θυμάστε.
Ένα μικρό, προσωπικό απολογισμό, μια μικρή ανακεφαλαίωση των όσων συνέβησαν τα τελευταία χρόνια στο γενέθλιο τόπο μας (με επίκεντρο και σημείο αναφοράς το Σύλλογό μας) θέλω να κάνω και παράλληλα ν' ανοίξω μια κουβέντα γύρω από το τι πρέπει να γίνει ώστε να συνεχίσει να έχει μέλλον!
Ο Σύλλογός μας, από τότε που ξαναγεννήθηκε, υποκαθιστώντας και την ανύπαρκτη -τα τελευταία χρόνια- "καποδιστριακή" Τ.Α., άλλαξε την κατάσταση στον τόπο μας! Με τις πρωτοβουλίες που πήρε και με τις δράσεις που ανέπτυξε δημιούργησε νέες συνθήκες αλλά και προσδοκίες όσον αφορά το μέλλον του χωριού (το άμεσο, τουλάχιστον)! Δεν είναι μόνο ότι "έπαιζε μόνος του", ούτε ότι στηρίχτηκε πολύ (οικονομικά κυρίως) από τον κόσμο! Ασχολήθηκαν μαζί του και κάποιοι άνθρωποι που πήραν από την αρχή ζεστά το θέμα ("πατριωτικά" θα έλεγα) και αφιέρωσαν χρόνο, κόπο, φαιά ουσία (ίσως και χρήμα) σε βάρος των οικογενειών τους, της προσωπικής τους ζωής, της δουλειάς τους! Γνωστά, υποθέτω, όλα αυτά στους "παροικούντες την Ιερουσαλήμ" και ξαναειπωμένα!
Για να μη διακοπεί αυτή η πορεία όμως, πιστεύω ότι χρειαζόμαστε και στη συνέχεια ένα Σύλλογο που θα εξακολουθεί να είναι νέος, ακμαίος, ζωντανός, προοδευτικός! Αυτό απαιτεί συνεχή ανανέωση (δεν εννοώ απαραίτητα σε επίπεδο εκπροσώπησης) και διαρκές φρεσκάρισμα, μεγαλύτερη ενεργή συμμετοχή, κατάθεση απόψεων και ιδεών από τον καθένα! Έτσι θα υπάρχει η δυνατότητα επιλογής, ιεράρχησης, υλοποίησης των στόχων κατά το δοκούν, το πρέπον και το κατά δύναμιν! Στη συνέχεια ο καθένας ας προσπαθήσει (με τον τρόπο του, με τις δυνάμεις του και από τη θέση του) να βοηθήσει στην υλοποίηση.
Ας μη γελιόμαστε όμως, αυτοί που ασχολούνται ενεργά την τελευταία τετραετία με το Σύλλογο είναι μετρημένοι στα δάχτυλα (περιστασιακά, άντε, λίγοι περισσότεροι). Από αυτούς ο κόσμος έχει την απαίτηση να κάνουν τα πάντα: να σκεφτούν, να κατεβάσουν ιδέες και προτάσεις, να οργανώσουν, να τρέξουν, να κάνουν τις αγγαρείες και τελικά... να δεχθούν και την κριτική (αν δεν ευχαριστηθούν όλοι)!
Από την άλλη, "νέο αίμα" και διάδοχη κατάσταση, δε φαίνεται προς το παρόν στον ορίζοντα. Αυτό είναι το πρώτο σημαντικό πρόβλημα! Το δεύτερο είναι η έλλειψη φρέσκων προτάσεων για δράσεις σύγχρονες, πρωτοπόρες και υλοποιήσιμες. Για να ξεκολλήσουμε λίγο από την επανάληψη και τα τετριμμένα. Που όσο επιτυχημένα κι αν είναι, αν συνεχίσουν να γίνονται μόνο αυτά και δεν πλαισιώνονται και με κάποια άλλα, καινούρια πράγματα, κάποια στιγμή θα κουράσουν τον κόσμο και θα ξεφτίσουν φυσιολογικά. Να κοιτάξουμε και λίγο παραπέρα από την παράδοση και τα έθιμα. Που μπορεί να συγκινούν τους παλιότερους κι όσους από μας τα πρόλαβαν, όχι όμως και τους νεότερους, που δεν τα βίωσαν και δεν τους συγκινούν (ή τα απαξιώνουν). Οι επόμενες γενιές δε θα θυμούνται το Σύλλογο από την αναβίωση των εθίμων, ούτε απ' τα διάφορα τσιμπούσια (καλά είναι κι αυτά αλλά εφήμερα)! Θα τον θυμούνται από τα δύο γήπεδα (μπάσκετ και ποδοσφαίρου 5x5) που χαίρονται, από τη συντήρηση-ανακαίνιση και αλλαγή χρήσης του σχολείου, από την καλαίσθητη βρύση στην έξοδο του χωριού... άντε, και από την καθιέρωση του ετήσιου "Ανταμώματος"!
Για να προχωρήσουμε μπροστά χρειάζεται να ακουστούν ιδέες, προτάσεις και προβληματισμοί (καθώς και πράγματα που θα ήθελαν να δουν να υλοποιούνται) απ' όλους και κυρίως από ανθρώπους που δεν έχουν ακουστεί ως τώρα. Προσωπικά, πολύ θα ήθελα να ακούσω τις απόψεις της νεολαίας (μαθητών-φοιτητών-αποφοίτων, που το μέλλον τους είναι αβέβαιο, πλέον), των γυναικών (κυρίως του ενεργού πληθυσμού, που δεν έχουν και πολλές διεξόδους εκεί πάνω), ακόμα και των μεταναστών σε άλλες χώρες (για να πάρουμε και καμιά ιδέα διαφορετική)!
Οι προτάσεις και οι απόψεις, βεβαίως, για να ακούγονται, να κρίνονται και για να μένουν τελικά πρέπει να κατατίθενται στα αρμόδια συλλογικά όργανα (δ.σ., συνελεύσεις...)! Άρα το άλλο ζητούμενο είναι, με κάθε ευκαιρία (Αύγουστο, Χριστούγεννα, Πάσχα...) να γίνονται ανοιχτές συνελεύσεις για να δίνεται η ευκαιρία σε οποιονδήποτε να μιλήσει, να προτείνει, να κρίνει... Σε επίπεδο παρέας λέγονται πολλά, λίγα όμως μένουν!
Έχω καταθέσει κάποιες προτάσεις (και στην τελευταία συνέλευση του Αυγούστου), μπορώ να τις επαναλάβω μαζί με κάποιες άλλες στην πρώτη ευκαιρία και είμαι διατεθειμένος να ακούσω και να δεχθώ κριτική, διορθώσεις, τροποποιήσεις ή απόρριψη (αν κριθούν άτοπες)...
Πιστεύω, πως όλοι αγαπάμε τον τόπο μας και όλοι νοιαζόμαστε γι' αυτόν. Πιστεύω, επίσης, ότι η αγάπη του καθενός για την ιδιαίτερη πατρίδα του δε μετριέται με τη συχνότητα επισκέψεων σ' αυτόν. Εξάλλου, αυτό καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων (γονείς να σε περιμένουν, απόσταση, ελεύθερος χρόνος, υποχρεώσεις...) Ζηλεύω πάντως, όλους όσους έχουν μια βάση εκεί, ένα ανοιχτό σπίτι να τους περιμένει (κυρίως το χειμώνα)!
Εν κατακλείδι, θεωρώ πως ο Σύλλογος τα επόμενα χρόνια πρέπει να έχει ένα βασικό στόχο: πώς θα βοηθήσει ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις επιβίωσης το χωριού μας και μετά από λίγα χρόνια! Όταν η γενιά που το κρατάει ακόμα ζωντανό φύγει σιγά σιγά και τα σπίτια ερημώσουν! Το μεγάλο στοίχημα θα ήταν να δημιουργηθούν ικανές συνθήκες που θα κάνουν νέους του χωριού (ή με καταγωγή) να επιλέξουν την επιστροφή τους ή τη δραστηριοποίησή τους στον τόπο τους (έστω, των γονιών τους)! Το τόλμησαν ορεινά, παραμεθόρια και ερημωμένα χωριά (νεκρά μέχρι πριν από 15 χρόνια, όπως ο Άγιος Αθανάσιος Πέλλας) και κατάφεραν το αδύνατο! Δεν τίθεται θέμα σύγκρισης με το συγκεκριμένο αλλά μας δείχνει κάτι. Πιστεύω πως ο αγροτουρισμός, η παραγωγή αυθεντικών αγροτικών προϊόντων και η τυποποίησή τους μπορεί να ακούγονται λίγο ουτοπιστικά σήμερα αλλά είναι μια λύση στην κρίση γι' αυτούς που ψάχνονται. Το ζητούμενο δεν είναι να μείνει το χωριό "απολιθωμένο" για να το βρίσκουμε όπως το αφήσαμε το '70 ή το '80 αλλά όπως το απαιτούν οι καιροί, η εποχή που ζούμε (για να μην πω η μετά το 2013 -τέλος των επιδοτήσεων- εποχή)! Το πώς ο Σύλλογος μπορεί να επιδράσει σ' αυτό είναι θέμα που πρέπει να μας απασχολήσει. Δεν ξέρω εάν, πώς και κατά πόσο αυτό είναι εφικτό, αλλά θεωρώ πως αυτό πρέπει να το παλέψουμε...

Υ.Γ.1. Μπορεί να είναι ο πρώτος Σύλλογος με τον οποίο ασχολήθηκα (από τα μαθητικά μου χρόνια) ο ΜΕΣ Άκρης, δεν είναι όμως ο μοναδικός. Έχω εμπλακεί και με διάφορους άλλους (για καμιά τριανταριά χρόνια) και νομίζω ότι μπορώ να έχω άποψη (σωστή ή λανθασμένη, είναι άλλο θέμα) και να την εκφράζω...

ΣΗΜ.: Οι φωτογραφίες είναι του Βασίλη Μπόλη. Τον ευχαριστώ.

"Πεθαίνουν τα δέντρα όταν γεράσουν ή κάτι άλλο συμβαίνει;"

Στις βόλτες που έκανα με φίλους το καλοκαίρι που ανέβηκα στα μέρη μας, παρατήρησα αρκετά ξερά δέντρα, κυρίως βελανιδιές και έλατα! Παλιότερα, θυμάμαι, ήταν σπάνια τα ξερά δέντρα και διάσπαρτα στις δασωμένες περιοχές! Η αιτία από την οποία ξεραίνονταν τότε ήταν συνήθως οι πτώσεις κεραυνών πάνω τους! Τώρα, βλέπεις περισσότερα σε κάθε περιοχή, ακόμα και μέσα σε ρέματα! Οπότε, λίγο σπάνιο να οφείλεται σε κεραυνό ή ξηρασία!

Μία λογική εξήγηση που μου 'ρχεται στο μυαλό είναι ότι παλιότερα, που οι κάτοικοι ήταν περισσότεροι (οπότε και τα ανοιχτά σπίτια, άρα και τα τζάκια μαζί με τις ξυλόσομπες), υπήρχε μεγαλύτερη ανάγκη και ζήτηση για καυσόξυλα. Τα ξερά δέντρα, λοιπόν, ήταν μια πρώτης τάξης ευκαιρία (αφού δεν κινδύνευες από τους δασοφύλακες) για να εξασφαλίσεις τα ξύλα της σεζόν, γι' αυτό και εξαφανίζονταν αμέσως από το δάσος! Έτσι, δεν προλάβαιναν να μείνουν στο δάσος και να φαίνονται πολλά!
Δική μου εξήγηση...

Το άλλο που μπορώ να υποθέσω (χωρίς να είμαι ειδικός και χωρίς να έχω κάποιο στοιχείο) είναι μήπως το γεγονός οφείλεται σε γηρατειά αυτών των δέντρων ή σε κάποια ασθένεια. Το πρώτο, θα μπορούσε να αποκλειστεί γιατί πολλά απ' αυτά δε φαίνονται να είναι πολλλών ετών (από το μέγεθος του κορμού τους). Όσο για το δεύτερο, δεν ξέρω και θέλω να ελπίζω πως δε συμβαίνει κάτι τέτοιο (κι έχουμε καμιά περίπτωση όπως με την "ασθένεια του χιονιού" στα πεύκα)!
Δική μου -εντελώς θεωρητική- υπόθεση...

Πάντως, έχουν κι αυτά την ομορφιά τους! Σπάνε τη μονοτονία του πράσινου (που οργιάζει τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της δραματικής μείωσης της κτηνοτροφίας) και δίνουν και πολύ όμορφα θέματα για φωτογραφία!
Γιατί τα θυμήθηκα όλα αυτά τώρα; Γιατί σφίγγει ο χειμώνας σιγά σιγά γύρω μας (ιδιαίτερα εκεί πάνω) και οι πληροφορίες που παίρνω από τα μέρη μου είναι ότι "πήραν φωτιά" τα STIHL (αλυσοπρίονα) στο δάσος! Ο λόγος; Επειδή παροπλίζονται σιγά σιγά τα καλοριφέρ πετρελαίου και ενεργοποιούνται εκείνα με τα ξύλα (ή οι ξυλόσομπες) πάλι...!